Corona en kinderrechten

Wat is de impact van corona(maatregelen) op het leven van kinderen en jongeren? Deze vraag zette lokale, regionale en (inter)nationale actoren aan om diverse onderzoeken en bevragingen op te starten. Ook KeKi voelde de nood om de gevolgen van de huidige situatie op kinderen en jongeren in kaart te brengen. Op deze pagina bundelen we initiatieven waar we aan bijdroegen:

• De impact van de coronamaatregelen op kinderen, jongeren & jongvolwassenen - 2022

Wat is de impact van de coronamaatregelen op kinderen, jongeren en jongvolwassenen?  

Het is duidelijk: de coronapandemie had een overwegend negatieve impact. Dat – en veel meer - concluderen het Kenniscentrum Kinderrechten (KeKi) en Jeugdonderzoeksplatform (JOP) in hun overzichtsstudie. Wat is de impact van de coronamaatregelen op kinderen, jongeren en jongvolwassenen was dé hamvraag.  

Ook al lijkt de covidpandemie achter ons te liggen, de inzichten uit meer dan 100 onderzoeken geven ons zowel richting voor de huidige aanpak als voor toekomstige crisissen. De focust ligt op personen tussen 0 en 25 jaar in Vlaanderen en Brussel.  

Een vergeten heterogene groep 

Kinderen, jongeren en jongvolwassenen waren, zeker in het begin van de pandemie, een vergeten groep bij het opstellen van de coronamaatregelen. Wanneer er wel oog was voor kinderen, jongeren en jongvolwassenen, werden ze vaak gezien als een homogene groep, en werd er weinig rekening gehouden met hun specifieke levensomstandigheden. 

Ongelijkheden en moeilijkheden worden versterkt 
De coronapandemie versterkte ongelijkheden en moeilijkheden die al bestonden vóór de pandemie. Kinderen, jongeren en jongvolwassenen die zich voor de pandemie in kwetsbare situaties bevonden, ervaarden een negatievere impact van de coronamaatregelen. Sommige kwetsbare situaties ontstonden ook door de coronapandemie. Zo zorgde de versnelde digitalisering voor een versterking van de bestaande digitale ongelijkheid en leidde het tot nieuwe ongelijkheden voor jongvolwassenen op de arbeidsmarkt. 

Impact op verschillende levensdomeinen. 

In het rapport wordt de impact van de coronamaatregelen in zeven levensdomeinen in beeld gebracht: 

  1. Gezondheid: Het sluiten van scholen, de lockdowns en andere coronamaatregelen hadden een negatieve impact op de fysieke en mentale gezondheid van kinderen, jongeren en jongvolwassenen.  
  2. Specifieke doelgroepen: Jonge kinderen, kinderen, jongeren en jongvolwassenen zijn een heterogene groep. Sommigen bleven minder op de radar dan anderen tijdens de coronapandemie.  
  3. Onderwijs en werk: De uitdagingen waren groot voor het onderwijs. Er was voornamelijk een negatieve ervaring met thuisonderwijs, met leerlingen en ouders die vrezen voor leerverlies. Werk werd niet voldoende onderzocht. 
  4. Wonen en buurtbeleving: De coronamaatregelen hadden een diverse impact op wonen en leefomstandigheden en beperkten de buurtbeleving.   
  5. Sociale media: Gefragmenteerd onderzoek over digitalisering, schermtijd en digitale interacties maakt het moeilijk om algemene conclusies te trekken.  
  6. Vrije tijd: Kinderen en jongeren zijn vaker buiten en vaker online. Er is nood aan aandacht voor jeugdwerk.    
  7. Geweld en conflict: Er is een zorgwekkende stijging van geweld en conflict.

Impact op langere termijn? 

Door het ervaren van stress en trauma verwacht men ook een impact op lange termijn. Uit onderzoek is het voorlopig nog niet duidelijk wat de langetermijneffecten zullen zijn van de aanhoudende sociale beperkingen bij jongeren. Een advies aan onderzoekers is om ook dit verder in kaart te brengen. En daarbij nog enkele aanbevelingen: zet in op diversiteit in onderzoek, kies ook voor kwalitatief onderzoek en onderzoek over een lange termijn, doe meer aan data- en kennisdeling en heb zeker aandacht voor onderzoek bij de start van een (mogelijke) crisis. 

Benieuwd naar de resultaten? Lees de volledige overzichtsstudie.


• De impact van de COVID-maatregelen op kinderen en jongeren (2021)

Dit KeKi rapport biedt een overzicht van de onderzoeken over de impact van de coronamaatregelen op kinderen en jongeren gevoerd in Vlaanderen en Brussel tot en met maart 2021. Het rapport maakt duidelijk dat de maatregelen om de COVID 19-pandemie tegen te gaan een verregaande impact hebben op verschillende aspecten van het leven van kinderen en jongeren.

Op 1 juni 2021 organiseerden we een webinar rond deze publicatie. In het verslag van dit webinar worden enkele centrale bevindingen uit divers COVID-19-onderzoek gebundeld, en wordt verslag uitgebracht over de bijdragen van drie gastsprekers. Je kan hier ook de webinar herbekijken.


• #jongerenovercorona (2020)

Het Kinderrechtencommissariaat, de Kinderrechtencoalitie en het Kenniscentrum Kinderrechten organiseerden een online-enquête bij 8- tot 17-jarigen. Daarin peilden we naar hun ervaringen en behoeften in coronatijden. De coronacrisis raakt kinderen en jongeren fel. Toch komt het perspectief van kinderen en jongeren nog te weinig en te fragmentair aan bod in het publieke debat. Voor de meest kwetsbaren, kinderen die zeggen dat het financieel moeilijker is sinds corona, wegen de maatregelen nog zwaarder.

De resultaten die tonen hoe kinderen en jongeren de crisis en de aanpak ervaren en wat hun noden zijn bundelden we in een rapport en we schreven er een advies bij voor het beleid.

Geëngageerde burgers, middenveldorganisaties en academici nodigen we uit verder te graven in de data die we voor dit onderzoek verzamelden en die te gebruiken als inspiratie voor verdiepend vervolgonderzoek.

Wij stellen de cijferdata achter het #jongerenovercorona onderzoek gratis ter beschikking voor iedere gebruiker. Dit maakt verder onderzoek mogelijk. Bronvermelding is verplicht (#jongerenovercorona – 11-17 mei 2020 – Kinderrechtencommissariaat, Kenniscentrum Kinderrechten en Kinderrechtencoalitie). De andere voorwaarde is dat het (bewerkte) werk onder dezelfde creative commons licentie wordt gedeeld.

De cijferdata van de kinderen vind je hier. De vragenlijst die we aan hen bezorgden, vind je hier. Voor de cijferdata van de jongeren, klik hier. Voor de vragenlijst, klik hier.

Wij zijn benieuwd naar nieuwe inzichten en analyses. Om deze kenbaar te maken en voor meer info over de data en de vragenlijsten, kan u terecht op info@keki.be


• Belangen van het kind bij de exitstrategie (2020)

KeKi vraagt samen met Nathalie Van Ceulebroeck (AP Hogeschool, sociaal werk), Didier Reynaert (HoGent, sociaal werk), Caroline Vrijens (Kinderrechtencommissaris), Lien Magerman (Kinderrechtencoalitie Vlaanderen) Alexandra Smarandescu (Vlaamse Jeugdraad) en Fried Aernouts (Antwerps Jeugdsectoroverleg) in deze opinie om meer rekening te houden met de belangen van het kind bij het bepalen van de exitstrategie. Lees de volledige brief op de website van de Kinderrechtencoalitie.


 

Andere interessante bronnen en organisaties waar je info kan terugvinden over Corona en Kinderrechten:

  • Het kinderrechtencommissariaat
  • De Kinderrechtencoalitie
  • Uit de marge
  • Agentschap opgroeien
  • Vlaamse jeugdraad
  • Sociaal.net
  • Jeugdrecht.be
  • Bataljong
  • De Ambrassade
  • SAM
  • Unicef België
  • Ouders voor Inclusie
  • WAT WAT
  • Awel
  • ENOC, het Europese Netwerk voor Ombudsdiensten voor Kinderen
  • Eurochild
  • Human Rights Watch
  • UNICEF
  • Save the Children
  • De raad van Europa

En er zijn er ongetwijfeld nog een heleboel. Interessante organisaties of onderzoeken, mag je ons steeds bezorgen op info@keki.be