Kinderrechten-educatie (*)

Mensenrechten- en kinderrechteneducatie worden vaak beschouwd als een belangrijke voorwaarde voor de realisatie van rechten. De educatie wordt veelal beschouwd als ‘het leren kennen van de rechten’, wat als voorwaarde wordt gezien voor ‘het kunnen opkomen voor zijn rechten’. Meerdere auteurs verbinden mensen- en kinderrechteneducatie ook met het respect voor de rechten van anderen. In de praktijk en in theorie wordt dit vaak teruggebracht tot het zgn. 'teaching and learning about, through and for human rights' (VN-Verklaring over mensenrechteneducatie, 2011). Is kinderrechteneducatie echter niet veel ruimer dan een didactisch verhaal?

Op basis van Reynaert (2013) stelt KeKi een praktijk van kinderrechteneducatie als sociale actie voor, gekenmerkt door een open leerproces waarbij tegelijk een verbinding wordt gemaakt met de ruimere maatschappelijke context waarbinnen dit open leerproces plaatsvindt. Kinderrechteneducatie als individueel en collectief leerproces vertrekt vanuit de dagdagelijkse ervaringen van kinderen en jongeren in hun leefwereld, met een onzekere en onvoorspelbare uitkomst.

Europese projecten

DemoDram: Democracy through Drama

Coördinator: Birmingham City University (UK)

Duurtijd project: 2018 tot 2020

Doelstelling: hoe drama in een klas gebruiken om ideeën over democratie te bespreken en te onderzoeken

Doelgroep: leerkrachten en opvoeders uit de 1e en 2e graad van het secundair onderwijs 

Partners: InSite (HU), University of Rome en MimesLab (IT), Ellinogermaniki Agogi (EL)

 

Het project is geïnspireerd door een pilootstudie door de afdeling Educatie van Birmingham City University waar zowel met leerkrachten en leerlingen in middelbare scholen bevraagd werden. Hieruit bleek dat leerkrachten vinden dat hun curriculum voornamelijk gericht is op het behalen van eindtermen en beoordelingen, met te weinig ruimte voor debat over sociale thema's zoals vooroordelen, xenophobie, media-representatie en beeldvorming, etc. KeKi onderzoekt samen met Birmingham City University en de partners hoe drama kan worden gebruikt in de klas om deze sociale thema's te bespreken en hoe dit kan geïntegreerd worden in de verschillende curricula. Het project wil leerkrachten en opvoeders ondersteunen in het verhogen van democratisch bewustzijn en actief burgerschap bij hun leerlingen. 

Tussen 2018 en 2020 zijn verschillende ondersteunende instrumenten en tools voor leerkrachten worden ontwikkeld:

  • een conceptueel, methodologisch en pedagogische raamwerk van het project, waar de centrale concepten en de pedagogische benaderingen van de methodiek worden uitgewerkt;
  • de uitwerking van een trainingshandleiding met praktische verkenningen van het vakgebied waarop leerkrachten kunnen vertrouwen als ze drama toepassen in hun klaslokalen. 
  • een dynamisch reflectie-toolkit voor het bevorderen en evalueren (zelf-evaluatie) van een democratisch klasklimaat in het kader van burgerschapseducatie. 
  • een online leerplatform waar leerkrachten met elkaar in dialoog kunnen gaan en twee internationale zomercursussen in 2018 en 2019 waar de doelgroep de verschillende methodes en benaderingen zal worden aangeleerd. Meer info over de zomercursus van 2019 vind je hier.

Huidige projectactiviteiten van KeKi: 

  • Voor dit project ontwikkelden we een korte enquête om zicht te krijgen op hoe leerkrachten (taal, geschiedenis, aardrijkskunde, godsdienst, zedenleer en menswetenschappen) van de 1e of 2e graad secundair onderwijs,  ideeën over democratie bespreken in de klas. Deze enquête is nu afgerond.
  • KeKi ontwikkelt in het kader van dit project een reflectietool om leerkrachten te ondersteunen in het realiseren van een democratische klas. Neem contact op met nele.willems@keki.be voor meer informatie.

Meer informatie over het Demodram-project? Ga naar de website of volg ons op Facebook.

Youth for Human Rights 

Coördinator: Jint vzw( opvolging binnen KeKi: Van Vooren, E.)

Duurtijd project: 2018 tot eind 2019

Doelstelling: Mensenrechten mainstreamen binnen Erasmus+ programma's en mensenrechteneducatie bekendmaken binnen het jeugdwerk via vorming en opleiding.

Doelgroep: jeugdwerkers 

Partners: 6 Nationale agentschappen uit andere Europese landen (Oostenrijk, Kroatië, Estland, Duitsland, Slovakije, Letland)

Het project richt zich op mensenrechteneducatie binnen het jeugdwerk en niet-formeel leren en heeft als doel het wederzijds begrip in Europa te stimuleren. In 2017 werden bestaande instrumenten voor mensenrechteneducatie in kaart gebracht door Jint vzw. KeKi werd door Jint vzw geslecteerd om een training op te stellen voor mensenrechteneducatie in het jeugdwerk. In juni 2018 vond een internationale train-de-trainer plaats in Slovakije waar bestaande instrumenten voor mensenrechteneducatie werden gedeeld en fundamenten voor de nationale training werden vastgelegd. Samen met 3 co-trainers werd een driedaags vormingsprogramma 'Dubbel Krachtig: mensenrechten en jeugdwerk is machtig' opgesteld, dat doorging in Huis over Grenzen tussen 9 en 11 november. In 2019 is er een internationaal evaluatiemoment en een terugkommoment voor de nationale deelnemers.

Beleidsadvies

  • Kinderrechten- en mensenrechteneducatie - Een verkenning van onderzoek, beleid en praktijk

    Dit beleidsadvies, dat KeKi op eigen beweging uitbracht, gaat over kinderrechteneducatie in het onderwijs. Welke instrumenten, onderzoeken en publicaties zijn er over kinderrechteneducatie beschikbaar? Welke plaats krijgt kinderrechteneducatie in de Vlaamse regelgeving enerzijds en de Vlaamse onderwijspraktijk anderzijds? En welke reflecties, aanbevelingen en discussiepunten levert dit op voor beleid, praktijk en onderzoek in Vlaanderen? Het advies vertrekt vanuit de zoektocht naar de betekenis van kinderrechten in de specifieke context waarin ze gerealiseerd moeten worden (in casu: onderwijs). De dialoog met en tussen kinderen en andere betrokkenen over wat kinderrechten kunnen zijn, vormt een belangrijk uitgangspunt.

Presentaties

Willems, N. (2017). Concreet aan de slag met kinderrechten. Presentatie tijdens de conferentie, ‘Kinderrechten als hefboom voor meer participatie en gelijke kansen?’, Brussel, 27 november 2017. 

  • KeKi werkte mee aan de organisatie van de conferentie ‘Kinderrechten als hefboom voor meer participatie en gelijke kansen?’, samen met UNICEF en HoGent. Tijdens deze workshop ging KeKi met concrete praktijkvoorbeelden aan de slag. Deze workshop werd gebaseerd op praktijkervaringen en gesprekken met verschillende organisaties in het kader van beleidsadvieswerk van KeKi.

Consultancy

  • 2015 (afgerond) - De lerarenopleiding van HoGent en UNICEF werken samen aan een traject om kinderrechten- en ontwikkelingseducatie te integreren binnen de opleidingen tot leraar lager onderwijs. Aan KeKi werd gevraagd input en feedback te geven bij het nieuwe curriculum, de leerresultaatlijnen en bijhorende opleidingsonderdelen.

Publicatie

  • Willems, N. (2014), Wat is kinderrechteneducatie? Op zoek naar definities. in Kinderrechtencoalitie Vlaanderen, Kinderrechteneducatie in het Onderwijs, Kinderrechtenforum 10, pp. 17-25.